Loża wolnomularska w Oleśnicy

Wraz z żołnierzami pruskimi przywędrowała w 1740 r. na teren Śląska idea wolnomularska. Pierwsza loża wolnomularska powstała we Wrocławiu już w 1741 r. i stamtąd rozniosła się na cały Dolny Śląsk. Nie znamy jeszcze daty powstania loży w Oleśnicy (inne miiasta: 1766 - Głogów, 1775 - Nysa, 1788 - Brzeg, 1795 - Lwówek). Istniała ona do 1935 r. i mieściła sie przy ul. Farberstrasse (R. Traugutta) pod nr 5 i 6. Nosiła nazwę "Wilhelm zur gekrönten Säule", czyli "Wilhelm pod ukoronowaną kolumną" (Podobno istnieje zdjęcie, z którego wynika, że chodzi o olesnicką kolumnę Złotych godów). Prawdopodobnie pojawienie się loży w Oleśnicy mogło nastąpić po objęciu księstwa oleśnickiego przez Welfów. Pierwszy z nich Fryderyk August z linii brunszwicko-lüneburskiej był wszak w latach 1772-99 Wielkim Mistrzem narodowej loży masońskiej i miał duży wpływ na powstawanie lóż na terenie cesarstwa. Pomimo tego, że objął formalnie władzę w 1795 r. to z Oleśnicą był związany od 1768 gdy pojął za żonę Fryderykę Zofię Charlottę Augustę - córkę ostatniego księcia wirtemberskiego z linii oleśnickiej Karola Krystiana Erdmanna. Czyli, że za jego wpływem loża oleśnicka mogła powstać po 1768 -1775 r. Ale wówczas w nazwie loży mogło znaleźć się imię Fryderyk - a jest Wilhelm. Dlatego loża mogła powstać po 1805 r, po śmierci Fryderyka Augusta i objęciu władzy przez księcia Fryderyka Wilhelma. Jest to hipoteza budząca wątpliwości, ale wobec braku informacji może być wstępnie przyjęta. W 1823 r. podczas pożaru miasta ta ulica znacznie uciepiała, ale nie wiadomo czy ten dom uległ spaleniu. Nie posiadam więcej informacji o działaniu Loży. W 1826 r. ukazała się Bulla papieża Leona XII "Qua graviora", która potępiała wolnomularstwo. W 1845-47 r. członkowie loży wspierali akcje charytatywne organizowane przez magistrat.

W 1935 loża oleśnicka jak i wszystkie inne została zlikwidowana, obydwa domy zostały ograbione i skonfiskowane.

Dom pod nr 5 zajęła drukarnia Rosch&Co (na zdjęciu poniżej; z Adres-buch 1935/36).

Po wojnie służył jako magazyn (pakowalnia) artykułów spożywczych. Następnie pomiędzy 1965 a 1967r. uległ spaleniu. Pod koniec lat 60-tych lub na początku 70-tych został rozebrany (wg informacji Pana Janusza Wojtasiaka - dziękuję).

Dom po spaleniu. Zdjęcie R. Niczypora

Obecnie w tym miejscu wybudowano nowy dom, pokazany poniżej. Podczas budowy wykopano dawne piwnice z ciekawymi elementami architektonicznymi. Po sfotografowaniu zostały zasypane. Nie wiadomo gdzie są te fotografie.

Hasło "Wolnomularstwo":

Międzynarodowy humanitarny ruch światopoglądowy. Świecki związek mężczyzn połączonych ze sobą wymianą myśli i więzami braterstwa. Wolnomularze opowiadają się za poszanowaniem godności ludzkiej, tolerancją, rozwojem osobowości i gotowością pomocy. Naziści prześladowali wolnomularzy za loże mające charakter tajnego związku. Pomawiali ich o popieranie "rasowo obcych" wpływów żydowskich. Po 1933 wolnomularzy aresztowano, ich loże zmuszono do rozwiązania się i pozbywania się majątku.

wg: http://www.uczyc-sie-z-historii.de/holocaust/p/archiveglossary/?ds=61

Literatura: