OELSER SCHUHFABRIKEN GUSTAV KLEMM - Fabryka Obuwia Gustawa Klemma

Gustaw Klemm - 24 letni młodzieniec otworzył w Oleśnicy 4.10.1874 roku zakład wyrobu kapeluszy i filcowych butów o nazwie - Gustav Klemm-Schuhfabrik. Dobrej jakości buty oraz wyroby z filcu stały się znane początkowo w powiecie, a potem na Śląsku. Dlatego fabryka ulega ciągłej rozbudowie.

Początkowo wytwarzał też cylindry. Miał filię
w Legnicy. Reklama z gazety oleśnickiej Lokomotive an der Oder z 7.04.1878 r.
Własnoręczny podpis
G. Klemma

Brakuje dokładnych informacji o rozwoju fabryki obuwia. Poniżej w oparciu o mapę Pharusa z 1928 r. pokazałem budynki związane z produkcją obuwia i pomocnicze.

Budynek 2 to łaźnia stanowiąca własność G. Klemma, istniejąca przynajmniej od 1882 r. Budynki 2a i 2c dobudowano w latach 20. XX w. i służyły celom związanym z produkcją obuwia.

 

Od 1874 r. produkcja odbywała się przy ul. Hinterhauser (J. Sinapiusa) nr 15 - 16.
Budynki te jeszcze
w 1933 r. stanowiły własność Klemmów.

 

Na początku XX wieku wybudowano nową fabrykę przy Magazinstrasse 4 (J. Kilińskiego). Budynki 5 i 5a to m.in. straż pożarna fabryki obuwia
i magazyny.

 

Z czasem fabryka nastawiła się jedynie na produkcję butów. Pod koniec wieku grono nabywców butów filcowych G. Klemma objęło również mieszkańców Pomorza, poznańskiego i Prus. Wzrastający popyt wymógł konieczność zaprzestania manufakturowej działalności i przejścia do produkcji wielkoseryjnej.

W tym celu przy końcu wieku G. Klemm zamawia projekt dużej zmechanizowanej fabryki, która miała stanąć na działce przy Magazinstrasse 4 (Kilińskiego 4). W niej maszyny miały być napędzane maszyną parową, z której poprzez system wałów i przekładni pasowych ruch przenosił się na maszyny służące do przygotowania materiałów i szycia butów. Nie spotkałem się z informacją o dacie rozpoczęcia produkcji w nowej fabryce. Jakoby rozpoczęła prace w 1901 r,, ale nie jest pokazana na planie z1899 r. ze zmianami z 1913 r.

Rysunek projektowy fabryki obuwia G. Klemma

Gustaw posiadał trzech synów - najstarszy z przejął po śmierci ojca kierownictwo fabryki. Artur Klemm zmarł już w Oleśnicy 28.10.1945 na tyfus. O pozostałych braciach Helmucie i Ludwigu - źródła nie wspominają. Ludwik był radnym miejskim ok 1921 r.

Prawdopodobnie nie wszystkie zamierzenia projektowe zrealizowano. Początkowo fabryka zatrudniała 180 pracowników. Przez okres I wojny światowej fabryka nie wstrzymywała produkcji - prawdopodobnie zwiększyła ją dla potrzeb wojennych. Być może dlatego nie została (tak jak fabryka mebli Pohla) zarekwirowana dla potrzeb wojennych (lazarety frontowe).

Pomimo stagnacji powojennej i kryzysu ekonomicznego fabryka rozwijała się, trafiały tutaj najnowsze maszyny i technologie, dlatego przy końcu lat 20 należała do czołówki niemieckich fabryk obuwniczych.

Z reklamy pochodzącej z ok. 1925 r. wynika, że produkowano w niej głównie dziecięce i młodzieżowe półbuty marki "Knirps", "Ilse", "Trapper", oraz artykuły z filcu i skóry wielbłądziej. Dzięki mechanizacji dzienna produkcja butów wynosiła ok. 3000 par przy zatrudnieniu ok. 400 pracowników.

Fabryka G. Klemma poprzez wysoką jakość obuwia - rozsławiła Oleśnicę, dała zatrudnienie i płacę mieszkańcom, a gminie poprzez podatki możliwości rozwoju. Na wypłaty i utrzymanie zakładu wydano w r. 1929 ok. 600 000 marek. Do 1913 r. fabryka była największym pracodawcą w mieście.

Na wycinku z widokówki widoczne rusztowania na jednej z hal (kliknij aby powiększyć). Czyli fabryka była modernizowana.


Widok od tyłu

W czasie wojny fabryka nie ucierpiała. Pracowało w niej także wielu jeńców wojennych różnej narodowości. Istniał przy niej obóz pracy Kriegsgef. Arbeitkommando 1465 Oels / Schles. Ohlauer Str 58 (Schuhmacherwerkstatt).

Po zajęciu Oleśnicy przez Armię Czerwoną - fabryka była wykorzystywana w nieznanych jeszcze celach (może produkowano obuwie). Po przekazaniu jej władzom polskim (podobno bez żadnych maszyn) rozpoczęto ponownie produkcję obuwia. Napis GUSTAW KLEMM nad głównym budynkiem został skuty.

Fabryka w 1949 r. przeszła na własność państwa (w Archiwum Państwowym w Łodzi zachował się protokół - 39 /813/0/1098 [Protokół przejęcia na własność państwa Firmy Oelser Schuhfabrik Gustaw Klemm w Oleśnicy]). W latach późniejszych zakład uległ przebudowie - przerwa pomiędzy dwoma budynkami została zabudowana, niektóre hale i kotłownia - zlikwidowane lub przebudowane. Istnienie Fabryki Obuwia G. Klemma spowodowało, że po wojnie Oleśnica była jednym z miast polskich o rozwiniętym przemyśle obuwniczym.

Zakład został zamknięty po wybudowaniu nowej fabryki obuwia "Odra". Obecnie budynki pofabryczne pełnią funkcje mieszkalne i handlowe.

Literatura
Das Buch der Stadt Oels in Schlesien / hrsg. vom Magistrat der Stadt Oels in Schlesien anläßlich des 675 jährigen Stadtjubiläums. Bearb. vom Schlitzberger. Berlin. 1930
http://www.gca.ch/Genealogie/Oels/Seite_Oels_Strassen_Lazarett_Neusorgerweg.htm


Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kosciół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pregierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia LinkiZauwazyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli
Szukam sponsora do wydania ksiażki o zamku oleśnickim
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI