Oleśnica na obrazach Emila Frohnerta

Impulsem do opracowania tej odsłony była wizyta w gabinecie Starosty Oleśnickiego, w którym z zaskoczeniem zobaczyłem nieznany mi obraz wrocławskiego malarza Emila Frohnerta (17.02.1884 Berlin - po lutym 1959 r.). Studiował w Kunstakademie w Berlinie u Friedricha Kallmorgena, Paula Meyerheima i Carla Kapsteina. Potem czynny na Śląsku we Wrocławiu i Szklarskiej (Porębie?). W 1944 r. osiadł w Lipsku, gdzie mieszkał do ok. 1955 r., potem osiadł w Annaburgu. Obraz "An der Ohle" (Nad Oławą) znajdował się jako depozyt Nationalgalerie w Berlinie w Oberpräsidium we Wrocławiu (w II wojnie światowej zniszczony lub zaginiony). Do 1944 r. motywy z Dolnego Śląska i Karkonoszy częściowo w postimpresjonistycznej manierze. Malował obrazy olejne, często na sklejce. Znane są: Pejzaż, Papiernia, Zima w Sudetach, Pejzaż górski ze Śnieżki. Według jego grafik wydawano pocztówki (informacje o artyście przekazał Ryszard Len z BUW - dziękuję).

Istnienie niżej pokazanego obrazu nie było znane szerszemu kręgowi mieszkańców Oleśnicy, chociaż obraz ten znajduje się w budynku Starostwa od dawna (może nawet sprzed 1945 r ?). Dzięki pomocy Sekretarza Powiatu Pana Piotra Kwaśnego, który tak manewrował obrazem, aby udało się zrobić zdjęcie bez odbić światła - przedstawiam go poniżej (kliknij, aby powiększyć).

Obraz ten namalowany został najpewniej przed 1930 r., bowiem wówczas inne jego obrazy związane z Oleśnicą stały się znane. Są nimi dwie akwarele w postaci cz-b zdjęć, znajdujące się w książce poświęconej jubileuszowi 675 rocznicy lokacji Oleśnicy, wydanej w 1930 r. Komputerowo dodałem im kolor. Obecnie widzę, z porównania z powyższym obrazem, że źle podebrałem kolory (brak im zieleni). Ale lepiej oddają rzeczywistość niż obrazy cz-b. Niżej dwa obrazy z wymienionej książki.

Inny oleśnicki obraz E. Frohnerta wykonany w 1929/1930. Wskazuje na to już namalowana szkoła średnia dobudowana w 1929 roku do szkoły chłopców.

Jest to akwarela, której temat pokazano na poniższej widokówce. Przedstawia ul. Matejki od strony dawnego placu Maryjnego (potem Kasztanowego, następnie - Jegrów).

W internecie można znaleźć inne obrazy E. Frohnerta, których tematem są góry [Pejzaż górski ze Śnieżki], [Zima w Sudetach]. Te dwa obrazy można było kupić na aukcjach - kosztowały wówczas ok. 2500 zł. Natomiast los dwóch wyżej pokazanych nie jest znany. Być może, zawierucha wojenna doprowadziła do ich zniszczenia. W Oleśnicy ktoś posiada inny obraz E. Frohnerta, którego temat jest zbieżny z powyższymi (ogród na ul. Słowackiego?). Może kiedyś uda się zrobić jego zdjęcie.

Dodano 14.01.2010 r.
Poniżej inna oleśnicka akwarela E. Frohnerta (zdjęcie dostałem od Zbigniewa Podurgiela. Dziękuję).

Obraz przedstawia budynki przy skrzyżowaniu ul. 3 Maja z ul. Sejmową i ul. B. Prusa, z widokiem od ul. B. Prusa. Centralnym punktem obrazu jest mały budynek stojący przy Ohlauerstrasse 10 (obok niego, z lewej, dom o nr 11). Oba domy (wg. internetowej księgi adresowej Oels z 1921 r.) należały do Maxa Langera - wytwórcy koszyków (stoją przed drugim wejściem). I to nazwisko znajduje się na szyldach od ul. 3 Maja i od ul. Sejmowej (widoczne na powiększeniu). Na szyldzie głównym dodatkowo widnieje napis - Korbmachermeister. Oba pokazane budynki istniały do lat dwudziestych XX wieku. Na sąsiednim budynku, nad sklepem, widać szyld z nazwiskiem Karl Wolnij. Był to zapewne szewc, skoro w budynku zamieszkiwało dwóch czeladników szewskich. Na budynku z lewej, którego widoczne jest tylko okno wystawowe, mającym numerację 3 Maja 61, znajduje się szyld z nazwiskiem (He?)inz Richter.

Potem na miejscu obu budynków (10 i 11) wybudowano duży dom, także mający numerację 10 i 11, pokazany już na planie miasta z 1928 r. Wg spisu z 1935 r. dalej jego właścicielem był M. Langer.

Były dom M. Langera dalej istnieje - na parterze jest obecnie sklep z artykułami elektrycznymi.

Dodano 17.03.2010 r.
I kolejny oleśnicki obraz. Jego zdjęcie przysłał (serdecznie dziękuję!) właściciel, chcący zachować anonimowość.

Obraz pokazuje Bramę Wrocławską. W jego datowaniu pomogą poniższe ilustracje.

Wycinek widokówki ze zbioru A. F.	Wycinek zdjęcia z monografii Oleśnicy z 1930 r.

Na pierwszej widokówce, która ma datę wysłania 1905 r. widoczna jest jeszcze z prawej strony parterowa przybudówka do domu widocznego na akwareli. Przybudówka ta zostala rozebrana przed 1910 r. Na jej miejscu wybudowano budynek piętrowy pokazany na zdjęciu z prawej. Jego niewielka część widoczna jest na obrazie. Zdjęcie było wykonane po elektryfikacji Oleśnicy w ok. 1912 r., na co wskazuje widoczny maszt do doprowadzenia przewodów elektrycznych. Budynek ten jeszcze istniał w 1965 r. O budynkach z lewej (na parterze dwa sklepy) jeszcze nic nie wiadomo.

Czyli obraz był namalowany po 1910 roku, szczegóły bardziej wskazują na lata 1920-1930. Sądzić jednak można, że wyżej pokazane obrazy powstały w jednym czasie - czyli po wybudowaniu budynku średniej szkoły w 1929 r., a przed wydaniem monografii Oleśnicy w 1930 r. Może powstały na potrzeby monografii? Właściciel obrazu sądzi, że na odwrocie może być opis i stempel artysty z podanym adresem zamieszkania. Odczytaniu przeszkadza dodatkowe zabezpieczenie tylniej strony przy pomocy cieńkiej sklejki.

Kolejny oleśnicki obraz E. Frohnerta posiada osoba zamieszkała w naszym mieście. Przedstawia podobno ogród przy domu Hansa Bognera przy obecnej ul. Chopina. Niestety, H. Bogner nie występuje w spisach mieszkańców w tych latach.