Czas na ponowne powołanie muzeum miejskiego (regionalnego) w Oleśnicy

Przypomnę, że Muzeum to instytucja powołana do gromadzenia, badania oraz opieki nad obiektami posiadającymi pewną wartość historyczną bądź artystyczną.

Oleśnica posiadała jedno z najstarszych muzeów, mieszczące się w zamku oleśnickim i wspomniane w przewodniku turystycznym Reicharda z 1793 r. Założył je książę Christian Ulryk I (1652-1704 r.). Zgromadził w zamku dużą bibliotekę, monety, rzadkie kamienie, muszle, szkła powiększające, obrazy holenderskie i inne, zbierał wszelkie inne eksponaty (w tym embriony w spirytusie) itp. Muzeum z tymi eksponatami było dostępne do zwiedzania. W okresie późniejszym (1736 r.) dodano do niego zbiory archeologiczno-przyrodnicze. W 1809 r. książę Wilhelm Brunszwik część wyposażenia muzeum sprzedał (oprócz książek, których chyba nikt w tych czasach nie chciał kupić), aby mieć środki na wyposażenie oddziałów wojskowych do walki z wojskami Napoleona.

Nie wiadomo, czy w latach późniejszych istniało muzeum w Oleśnicy. Z różnych informacji może wynikać, że istniało w latach międzywojnia. Wspominano wówczas o muzealnych zbiorach monet oleśnickich.

W 1971 r. otwarto Muzeum w Oleśnicy, będące filią Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu. Muzeum zajmowało pomieszczenia tzw. Pałacu Wdów. Pierwszym kierownikiem została mgr Jadwiga Bukowska. Filia została zamknięta w 1993 r. na skutek nieprzemyślanej decyzji Rady Miasta. Muzeum posiadało ciekawe zbiory monet, odbitek pieczęci i pism książąt oleśnickich. Szczególnie cennym eksponatem była dobrze wykonana kopia pierwszej pieczęci miasta wraz z pismem wójta Oleśnicy z 1310 r., kilkanaście pieczęci miejskich z herbem Oleśnicy, pierwszej pieczęci z postacią orła św. Jana. Także doskonale wykonane kopie kilku pieczęci piastowskich książąt oleśnickich. Oraz liczne inne zbiory. np. meble, broń białą, zabytki etnograficzne. Cennym eksponatem był trójwymiarowy model miasta przedstawiający stan zabudowy z okresu połowy XVIII. Także ważnymi eksponatami były modele kultury materialnej - domy drewniane z XIII w., krosna i wiele innych cennych elementów.

Poniżej na zdjęciach ówczesne sale wystawowe w Pałacu Wdów:

   
 
fot. Dariusz Borecki
Fotografie nieznanego autora. Prawdopodobnie Dariusza Boreckiego

Kierowniczka muzeum pokazuje makietę Oleśnicy rozmieszczoną w wieży zamkowej.
Stanisław Kokot wspólnie z dyr. A. Kuźmą oprowadzają młodych turystów - łużyczan po muzeum.
Oba zdjęcia Edward Niczypor

Wiele mniejszych miast posiada rozbudowane muzea miejskie bądź regionalne i jest je w stanie utrzymać. Czyli muzeum musi przynosić miastu znaczne niewymierne korzyści. Jest nią jego kulturotwórcza rola. Daleko przykładów nie trzeba szukać - wystarczy przykład Sycowa, które dzięki temu stało się kulturalną stolicą powiatu. Nieprzypadkowo inne miejscowości powiatu zamierzają otworzyć izby pamięci (Wg informacji z "Oleśniczanina" - Międzyborz). Na stronie Bierutowa także napisano o pomyśle wykonania izby pamięci, na bazie pomieszczeń zamku bierutowskiego.

Muzeum regionalne, powinno gromadzić, konserwować, opracowywać i udostępnia dobra kultury z terenu Ziemi oleśnickiej w zakresie archeologii i historii. W związku z tym, że Oleśnica słynęła drukarstwem, szkolnictwem, dwiema znanymi bibliotekami, mincerstwem - te dziedziny można uczynić specjalnością muzeum. Eksponaty można wypożyczyć z innych muzeów lub wykonać kopie.

Muzeum nie tylko gromadzi zbiory archeologiczno-historyczne, ale także prowadzi działalność oświatową opierając się na zbiorach własnych, jak i prezentując wystawy czasowe, o różnorodnej tematyce, wypożyczane z innych muzeów, instytucji, stowarzyszeń i osób prywatnych. Także prowadzi szeroką działalność oświatową: lekcje muzealne, pokazy, konkursy i odczyty.

W związku z istnieniem pod Pałacem niezwykle rzadkiej budowli obronnej, jaką jest kaponiera, może ona stanowić samo w sobie ciekawe pomieszczenie oraz lokum dla kolekcji broni. Trzeba tylko uniemożliwić jej zalewanie wodą deszczową.

Z lewej pomieszczenie kaponiery, z prawej pomieszczenie przyległe. Fot. Sebastian Baranowski.

Dlatego wielu oleśniczan widzi potrzebę ponownego powołania Muzeum. Także wiceburmistrz Oleśnicy po objęciu stanowiska, mówił o konieczności powołania muzeum. Ale we władzach miasta zdecydowanie króluje opinia o niecelowości istnienia muzeum. Twierdzi się, że nie ma zbiorów do jego wyposażenia, co jest oznaką nieznajomości historii miasta.

Stwierdzenie, że w Oleśnicy istnieją dwa obiekty muzelane to jawna kpina (Brama wrocławska jest głównie zamknięta, a o dostępności do zwiedzania Izby pamięci w Szkole Podstawowej nr 2, nawet na szkolnej stronie www nie piszą).

Z rozmów prowadzonych z kierownictwem zamku (dyr. Baltyn) wynika, że z chęcią wynajęto by cały Pałac pod Muzeum. Czyli doszłoby do przywrócenie sytuacji sprzed 30 lat, kiedy to prawie wszystkie pomieszczenia Pałacu były przeznaczone do celów wystawienniczych.

Można zorientować się jak działają muzea w mniejszych i podobnych miastach, przegladając poniższe linki.

Jawor - http://www.muzeumjawor.pl/

Trzebnica - http://www.muzeum.milicz.biz/index.php?c=3

Ziębice - http://muzeumziebice.pl/pl/kontakt.htm

Kluczbork - http://www.kluczbork.pl/podstrony/omuzeumw.php

Kłodzko - http://www.sudety.info.pl/muzeum-klodzko/index.shtml

Bystrzyca - http://www.muzeum2.filumenista.pl/?nr=1

Szprotawa - http://www.szprotawa-turystyka.xn.pl/

Także muzea znajdują się w Środzie Śląskiej, Lubaniu, Dusznikach, Chojnowie, Karpaczu, Sobótce, Kamiennej Górze, Kudowie Zdroju, Zagórzu Śląskim i w innych miastach. Ciekawy zbiór artykułów o muzeum w Swiebodzinie

Dlatego powstaje potrzeba ponownego jego powołania. Na początku tego roku (2007), zdecydowanie w tej sprawie wystąpił ks. Tadeusz Faryś. Poniżej memorandum w tej sprawie:

 

Oleśnica, 11 stycznia 2007r

Ks. Tadeusz Faryś
Oleśnica/Belgia



DO WSZYSTKICH ZAINTERESOWANYCH
SPRAWĄ UTWORZENIA
MUZEUM W OLEŚNICY


PROPOZYCJE

Wielu mieszkańców naszego miasta, przy różnych projektach, pragnęłoby również powstania muzeum w Oleśnicy.
Wielkość i złożoność tego przedsięwzięcia nie może nas paraliżować ale domaga się utworzenia Komitetu - Stowarzyszenia na rzecz powstania tej instytucji, również w miejscu najbardziej godnym jakim jest zamek oleśnicki.

Pragnę podzielić się moimi propozycjami licząc na dyskusję i rozwinięcie inicjatywy, której domagają się ranga naszego miasta ale też nieodzowne potrzeby kształtowania świadomości społeczeństwa oraz ukazanie bogactwa naszej historii i naszej odpowiedzialności.
Uważam iż koncepcja muzeum winna zarazem podkreślić ciągłość historii ziemi oleśnickiej i miasta ale i jej przełomy w ciągu dziejów:

Nie można pominąć powstania II i III Rzeczpospolitej.
Wskazanym będzie nadanie charakteru dydaktycznego, wykorzystania wszelkich pomocy multimedialnych; aby uczniowie mieli wstęp wolny; aby odkryli też piękną historię flagi państwowej i hymnu narodowego.

Pragnąłbym aby wyrażone propozycje znalazły nie tylko akceptację ale i ich rozwinięcie.

Niedopuszczalne jest upolitycznienie bądź wykorzystanie tej inicjatywy w innych celach jak tylko objęcie najszerszych kręgów naszego środowiska bez względu na opcje, przy zaangażowaniu i wsparciu Władz Samorządowych aby >dobro wspólne< łączyło nas w sprawie muzeum.
Z poważaniem i zapewnieniem o możliwej współpracy wraz z wspaniałymi i zatroskanymi Obywatelami, o pogłębienie patriotyzmu i miłości do Ojczyzny.

Ks. Tadeusz Faryś

Można mieć nadzieję, że powyższe memorandum znajdzie poparcie wszystkich osób, którym leży na sercu powstanie muzeum.

Kolejny list ks. Tadeusza Farysia

Artykuł z Olesniczanina