Podobieństwo prospektów organowych z dwóch kościołów oleśnickich

Niewiele wiemy o budowniczych organów i prospektów organowych w kościele zamkowym oraz w kościele NMP i św. Jerzego (dalej w skrócie - NMP). Dzieło jednego organmistrza (budowniczego) istnieje w Bazylice Mniejszej (dawny kościół zamkowy) do dnia dzisiejszego, natomiast dzieło drugiego zostało spalone 24/25 stycznia 45 r. Jeśli jednak popatrzymy na poniższe zdjęcia - zauważa się pewne podobieństwo obu prospektów organowych. Oba są dwukondygnacyjne. Dolna część prospektu ze stołem gry (klawiaturą), jest wizualnie podobna. W części górnej prospektu widać podobieństwo w ilości "wież" z piszczałkami - w obu jest ich po siedem sztuk. Oczywiście, że występuje różnica w ilości i wielkości piszczałek prospektowych. Organy kościoła NMP są mniejsze, bo i kościół był niewielki. W obu prospektach, przy skrajnych wieżach, istnieją uszaki w postaci liści akantu. W zwieńczeniu prospektu z kościoła NMP można się domyślać herbów księcia i jego żony, podobnie jak w zwieńczeniu prospektu ze św. Jana. Z tego można wnosić, że budowniczy prospektu organowego kościoła NMP wzorował się na prospekcie z kościoła zamkowego. Być może wynikało to z niewielkiego doświadczenia budowniczego (młody wiek i pierwszy projekt).

 
Prospekt organowy kościoła zamkowego.
Zdjęcie aktualne. Fot. A. Szydłowski
Prospekt organowy kościoła NMP i św. Jerzego z ok. 1920 r.
(Fot. M. Herden? G. Tondorf?)
Data powstania
1686 r.
1721 r.
Organmistrz
Daniel Wager (przypuszczenie)
Michael Engler
Budowniczy prospektu
Nieznany
Michael Engler (znana jest cena za wykonanie prospektu -210 talarów).

Z daty budowy kruchty kościoła NMP (1609 r.), posiadającej także schody na wyższą kondygnację, wynika, że kruchta mogła być wybudowana dla umożliwienia wejścia do loży książęcej Podiebradów (loża ta, jak i ta w kościele zamkowym została ponownie wybudowana za czasów Wirtembergów). To sugeruje, że wówczas była wybudowana loża książęca oraz empory. Jeśli istniały empory - mógł istnieć chór muzyczny. Czyli i mogły wówczas istnieć organy w kościele NMP. Niestety, nie ma o nich wzmianki w literaturze. Dopiero wspomina się o wybudowaniu organów i prospektu organowego w 1721 r., czyli za czasów Karola Fryderyka Wirtemberga i jego żony Juliany Sybilli Charlotty (ich to herby zapewne znajdowały się w zwieńczeniu organów). Tak więc ok. 35 lat później powstały organy i prospekt w kościele NMP, będący podobny do prospektu z kościoła zamkowego.

Zastanawiające są również podobieństwa tralek parapetu chóru muzycznego kościoła NMP do tralek empory północnej kościoła zamkowego - sugeruje to podobny okres budowy empor w obu kościołach. - czyli około 1597 -1610 r.

Uzupełnienie:

Organy z kościoła Zbawiciela
Julianna Sybilla ze swoich funduszy odnowiła w 1734 r. kościół Zbawiciela po jego spaleniu w 1730 r.. Nie wiadomo czy wówczas umieszczono w nim organy. Pokazane niżej organy powstały w 1856 roku. Autorem ich był oleśnicki organmistrz Johann Gottlieb Anders. Może one dalej istnieją w jakimś w małym kościółku w Polsce.


Organy z kościoła Św. Trójcy
W 1783 roku Gottlieb Benjamin Engler zbudował organy. Instrument ten nie zachował się do naszych czasów. Znamienne jest, że ojciec Gottlieba Benjamina zbudował organy dla kościoła NMP i św. Jerzego, dziadek zaś remontował organy w Kościele Zamkowym. Była to znana rodzina wrocławskich organomistrzów. W 1932 r. nowe organy w kościele Św. Trójcy wybudował organmistrz Carl Berschdorf z Nysy (znana firma), które były naprawiane w 1944 roku przez stolarza Meyera z Oleśnicy. Tak wyglądają organy obecnie

Organy z kościoła Zbawiciela.
Organy z kościoła Św. Trójcy sprzed 1932 r.

Literatura:
Das Buch der Stadt Oels in Schlesien / hrsg. vom Magistrat der Stadt Oels in Schlesien anläßlich des 675jährigen Stadtjubiläums. Bearb. vom Schlitzberger. - Berlin. 1930
Starzewska M. Oleśnica. Ossolineum. Wrocław 1963 r.
Oleśnica, Bierutów i okolice. Katalog zabytków sztuki w Polsce. PAN. Warszawa 1983
Drożdżewska Agnieszka. Zycie muzyczne w Oleśnicy w XIX w. Praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. dr Marii Zduniak Wrocław 2004
Piechówka W. Kościól Świętej Trójcy w Oleśnicy. Wyd. AGA. Wrocław 2006


Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Ciekawostki (ponad 400 tematów)
Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku
Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy
Autorzy
Rysowali Oleśnicę Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy
Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels Wydawnictwa oleśnickie Recenzje
Bibliografia Linki Podziękowania Księga gości Dopisz się do księgi Zauważyli nas
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Interpelacje radnych Odeszli
Nowości
Szukam sponsora do wydania książki o zamku oleśnickim