Kliknij, aby powiększyć
W 1820-23 r. zaczyna funkcjonować cmentarz miejski przy obecnej ul. Wojska Polskiego. W 1823 r. wybudowano bramę cmentarną - jeszcze nie znamy autora projektu. Zapewne był nim Karl Johann Leyser (twórca m.in. Pomnika Złotych Godów oraz wielu budowli w Pokoju).
Kliknij, aby powiększyć
Powyższe zdjęcie bramy przekazała Pani Danuta Obrębska-Kubik, inne starsze zdjęcie od Jacka Kamińskiego (dziękuję !). Fachowy opis: " Brama cmentarna. klasycystyczna. Murowana z cegły, otynkowana. Trójprzelotowa, większy otwór środkowy zamknięty odcinkowo, przejścia boczne prostokątne z trókątnymi naczółkami; między otworami półkolumny toskańskie wspierające dwuczęściowe belkowanie; nakryta daszkiem dwuspadowym." Wg Katalog zabytków sztuki w Polsce. Oleśnica, Bierutów i okolice. s.79
Nad wejściem znajdował się napis "Den Du beweinst, ihn suche nicht hier wo die Hülle nur modert" ("Tego, którego opłakujesz, nie szukaj tu, gdzie tylko dół zgnilizną czuć").
Wejście na cmentarz odbywało się przez dwie boczne furty. Główna, zamykana brama służyła do wjazdu karawanu z trumną. Już przed wojną oba boczne wejścia zostały zlikwidowane i zastąpione płotem.
Obecny widok bramy przedstawiono na poniższym zdjęciu.
Obecnie lewa furta jest jeszcze widoczna. Prawa została zastawiona jakąś tablicą. Główne wrota zostały zdjęte i porzez tę bramę (która ma już znaczenie symboliczne) odbywa się główny ruch na cmentarz. Nad bramą nie ma żadnego napisu. Obraz zabytku psuje też znak zakazu wjazdu. Stan obecny można zobaczyć na poniższym zbliżeniu (wykone 27.10.2005).
Od strony wewnętrznej stan tej zabytkowej budowli jest znacznie gorszy. Widać to na kolejnych zdjęciach.
Lewa furta. Przy niej "wygódka". Rozjaśniono część zdjęcia aby pokazać stare zawiasy.
Prawa furta. Ta mniej widoczna od strony wejścia.
Od wewnętrznej strony znajdował się napis "Uber die Gräber empor - schwang der Unsterblicher sich !" ("Ponad groby, w górę - unosił się nieśmiertelny"). Tłumaczenia obu sentencji uzyskałem dzięki pomocy Pana Pawła Szczegodzińskiego. Niezależnie tłumaczenie przysłał także Pan Marcin Robak. Dziękuję!. Może obie sentencje pochodzą z wierszy lub biblii?
Na powyższym zdjęciu widać wyłaniające się spod farby słowo "...empor..."
Może warto wrócić do stanu z 1823 r.? Może nad bramą umieścić jakąś stosowną do tego miejsca łacińską sentencję? (ok. 1980 r. był tam napis "Cmentarz Komunalny"). Może odsłonić prawą furtę i zasłaniającą tablicę przenieść do środka? Nie uda się już przywrócić tym furtom ich właściwego zadania, gdyż od środka zostały zastawione grobami i śmietnikiem. Brama wymaga odmalowania.
