Marek Nienałtowski
Dom Strażników przy Bramie Oławskiej w Oleśnicy
22.01.2021 r.

Do ok. 1526 r. do Oleśnicy wchodzono przez przez bramę w Wieży Wrocławskiej (wtedy trakt z Wrocławia wiódł przez Piszkawę, Kątną, Oleśniczkę i Bystre). Do bramy w wieży prowadziło krótkie przedbramie, biegnące nad wąską fosą zasilaną wodą gruntową i strumykami. Potem, w obawie przed atakiem tureckim, wybudowano dodatkowy mur obronny zwany parkanem i poszerzono fosę. Nie mogąc zamknąć ruchu do miasta rozpoczęto, obok starego, budować przedbramie o długości ok. 40 m. Po wybudowaniu nowego przedbramia - Wieża Oławska przestała pełnić rolę bramnej i stała się zwykłą wieżą, bokiem przylegającą częściwo do murów nowego przedbramia. Tę sytuację pokazuje F.B. Werner. W XVIII w. zaczęto ją nazywać Wieżą Oławską.

Wchodzono do miasta poprzez most zwodzony i bramy przedbramia zwane wtedy Bramą Oławską. Porządku i bezpieczeństwa pilnowali początkowo członkowie bractwa strzeleckiego i członkowie cechu odpowiedzialnego za obronę bramy. Potężne bramy otwierano rano i zamykano na noc. Kto się spóźnił niezależnie od swojej funkcji - spał pod bramą. Z czasem, szczególnie po 1811 r., te funkcje przejmowali strażnicy opłacani przez miasto, oni także pobierali opłaty za wjazd. Dla nich wybudowano dom obok bramy. Na poniższym planie dom nr 1 przy Lazarethgasse (ul. A. Cieszyńskiego) był nazwany Domem Strażników. Stoi on na terenie dawnej fosy miejskiej, która po 1648 r. (koniec Wojny Trzydziestoletniej) straciła rację bytu. Obok domu płynie rzeka Oleśnica, która od 1600 r. zasilała fosę, a potem tylko młyn książęcy.


Fragment planu z 1911 r. pokazuje okolice lazaretu i obecnej ul. 3 Maja. Dom przy Lazarethgasse 1
to dawny dom strażników bramy. Do niego dobudowano dom nr 2., a potem kolejny.
Czerwoną strzałką zaznaczono domy niżej pokazane. Cienkie linie niebieskie to nowa instalacja wodociągowa


Widokówka z lat 1911-1914 r., bo pokazuje na pierwszym planie dom, który nie istniał na powyższym planie.
Za nim dawny Dom Strażników z galerią. Stoi on w dawnej fosie. Z lewej stok fosy ze szpalerem drzew. Widać też rów melioracyjny,
gdyż w tym rejonie był wysoki poziom wód gruntowych, podtapiający piwnice domów. [Źródło widokówki]


Dom Strażników z galerią. Widać mostek nad rowem melioracyjnym, zapewne z płynącą wodą [2]


Dom Strażników w 1930 r. [1]


Dom Strażników w 1953 r. przygotowany do rozebrania. Rów mielioracyjny zasypany, mostek usunięty.
Źródło: Olgierd Czerner

Dom pokazany jako trzeci ma niejednoznaczną historię - nie jest pokazywany na planie z 1911 r., a jest widoczny na planie z 1873 r. Na planie z ok 1850 r. jest pokazany tylko jeden wąski budynek - czyli chyba tylko Dom Strażników. Jego historia może sięgać XVIII wieku.

Literatura

  1. Das Buch der Stadt Oels in Schlesien, ed. Schlitzberger, Berlin-Spandau 1930
  2. Führer durch die Stadt Oels und ihre Geschichte, Oels. Geschwister Rösch, 1927
  3. Wieża Oławska

Od autora • Lokacja miastaOleśnica piastowskaOleśnica PodiebradówOleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r.Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstwDrukarnie NumizmatyKsiążęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla OleśnicyArtyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje • BibliografiaLinkiZauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA BEZ PRZEWODNIKA....
NOWOŚCI