Marek Nienałtowski
Fabryka Mebli Otto Pohl

W 1863 r. w Oleśnicy wyszczególniono 18 mistrzów stolarskich, którzy zatrudniali 10 czeladników i wielu uczniów. Była to więc, trzecia pod względem liczebności grupa rzemieślników o tak dużej liczbie mistrzów. Należy więc sądzić, że w mieście znajdowała się zbliżona liczba warsztatów stolarskich. Z nich to wyłonił się duży zakład stolarski, którego właścicielem był Otto Pohl. Sądzi się, że powstał on w 1897 r., ale jest to raczej data pierwszego wzmiankowania w literaturze. Musiał istnieć przynajmniej kilka-kilkanaście lat wcześniej.


Ogłoszenie o otwarciu 4 stycznia 1897 r. salonu meblarskiego pod adresem Ohlauerstrasse 28 [2]

Domy przy Ohlauerstrasse 27 i 28 są pokazywane na planie z ok. 1870 r. Niewykluczone jednak, że były to stare budynki, które później mogły być zburzone i na ich miejscu wybudowano poniższe budynki. W nich znajdował się salon firmowy mebli Pohla.


Salon meblowy (wystawa i sprzedaż) przy Ohlauerstrasse 27/28 [1]

Salon meblowy zajmował cały parter i część I piętra budynku o nr 28/27. Na I piętrze domu nr 27 znajdowały się biura. Na drugim piętrze domu nr 28. mieszkał właściciel firmy. Początkowo z tyłu budynku znajdowała się stolarnia, która ulegała ciągłej rozbudowie. Na planie z 1939 r. warsztaty sięgają do małej uliczki (Pestalozzi Promenade). Po zajęciu Oleśnicy, w 1945-1946 r. zajmowała go załoga szpitala mieszczącego się w pobliskim budynku szkolnym. Prawdopodobnie wówczas budynek mógł ulec spaleniu (?). W 1948 r. już nie istniał.


Wystawa mebli Pohla w salonie meblowym [2]

Z czasem mała stolarnia uniemożliwiała rozwój zakładu. Pohl musiał wybudować duży budynek stolarni. Najbliższy wolny teren znajdował się za torami kolejowymi. Na planie Oleśnicy z 1899-1911 r. nie widać było w tym miejscu żadnej zabudowy. Tam mógł wybudować stolarnię odpowiednią do popytu na meble. Z czasem ulegała ona dalszej rozbudowie.


Na mapie 4770 z 1912 r.widać w miejscu przyszłej fabryki Pohla jakąś budowlę fabryczną.

Być może w tej fabryce w czasie I Wojny Światowej umieszczano lazaret (szpital wojskowy)


Widokówka z kolekcji Adama Fedorowicza pokazująca lazaret w fabryce Pohla w 1915 r.
Informację widoczną na widokówce skopiowałem ze strony adresowej widokówki


Na odwrocie zdjęcia (stempel 5.10.15, Oels) żołnierz napisał, że jego adres to "Lazar(et) Pohl".
Zapewne zdjęcie było wykonane przed magazynami. Fot. z www.delcampe.net


Na fragmencie planu sprzed 1927 r. pokazano zarys budynków fabrycznych (w kształcie litery "C")
poniżej torów kolejowych wiodących w kierunku Wrocławia. Na planie widnieje napis "Möbel Fbr Pohl"

Natomiast na zdjęciu z około 1927 r. (pokazanym niżej) widać nowy budynek o innym kształcie. Czyli musiał zostać wybudowany na miejscu wyżej pokazanej fabryki


Zdjęcie budynku fabrycznego z około 1927 r. [1]. Stał równolegle do torów kolejowych,
czyli odmiennie niż pokazano wyżej

Tomasz Ślizowski przysłał mi druk rachunku Otto Pohla z 1929 r. wysłany do ogrodnika Meissnera. Widnieje na nim odręczny podpis Pohla (pokazany w tytule w powiększeniu) opiewający na ok. 2000 marek.

Fabryki Otto Pohla i Roberta Grollmusa zostały upaństwowione 21 kwietnia 1949 r. W okresie powojennym w halach fabrycznych produkowano obuwie. W ostatnich kilkunastu latach budynek przechodził zmienne koleje losu.


Obecny stan budynku z zewnątrz (marzec 2007)


Widok budynku od strony wewnętrznej (marzec 2007). Jak widać okna zostały zmienione w całej fabryce

Otto Pohl był także właścicielem budynku po przeciwnej stronie ulicy pod nr 44, budynku przy ul. Wałowej 6, oraz przy obecnej ul. Sinapiusa.

Otto Pohl i Robert Grollmus są wymienieni jako dostawcy "stolarskiego" wyposażenia w 1913 r. do Knabenschule [3], czyli obecnego Liceum Ogólnokształcącego. Nie wiadomo kto wykonywał zwykłe ławki, a kto bardziej artystyczne meble. Np. te stojące w gabinecie dyrektora, istniejące do obecnych dni i pokazane niżej.


Szafa.   Powiększ   Fot. J. Wiśniewska


Biurko.   Powiększ   Fot. J. Wiśniewska

W dokumentacji konserwatora zabytków meble te uznano za wykonane w fabryce R. Grollmusa, lecz wiedza ta była chyba oparta na przypuszczeniu, gdyż na tych meblach (nie wszystkie pokazano) nie było tabliczki z nazwą wytwórcy.

W dniu 22.06.2015 dyr. Marzena Helińska przysłała mi link do mebli Otto Pohla znajdujące się na aukcji na Allegro. pl i można było sądzić, że z porównania okaże się, czy są one podobne.

 


Szafa wykonana w fabryce O. Pohla. Źródło


Biurko z fabryki mebli O. Pohla. Źródło

Z porównania nie potrafiłem ocenić, czy są one wykonane w różnych fabrykach. Mogą być z jednej fabryki, ale meble szkolne są wyraźnie bardziej ubogie, czyli tańsze. Meble z allegro zostały wykonane raczej na specjalne zamówienie osoby majętnej o pochodzeniu szlacheckim, na co mogą wskazywać herby. Dzisiaj Pani M. Helińska zapoczątkowała dyskusję na ten temat w Oleśnickim Domu Spotkań z Historią. Z punktu widzenia historii meble te mają dużą wartość jako produkt oleśnickich rzemieślników.

Kilka lat temu będąc na strychu budynku Starostwa Oleśnickiego zobaczyłem tam resztki lampy sufitowej z gabinetu posiedzeń starosty (na ok. 12 żarówek), wykonanego przez Pohla w 1923 r.

Kolejna widokówka z lazaretu Pohla https://www.olesnica.org/Widokowki.Lazaret.1918.htm

Literatura

1. Führer durch die Stadt Oels und ihre Geschichte, Oels 1927
2. Lokomotive an der Oder 1/1897
3. Der Neubau der Volksschule. Festschrift zur Einweihungsfeie, R. Kallmann 1913

Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia Linki Zauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI