Marek Nienałtowski
Smolna - wieś z zabytkami

Do napisania o Smolnej "zmusił" mnie Janusz Wojtasiak, przysyłając swoje widokówki i zdjęcia zabytkowego muru i kościoła. Wieś wzmiankowana była już w 1266 r. i lokowana na prawie niemieckim. Początkowo jej nazwę przedstawiano jako Stwolna (1285, 1286 r.), a w 1376 r. jako Smolna. W 1845 r. występowała podobno polska nazwa Smorna. W 1376 r. wymieniona była jako siedziba von Smollen. Poźniej właścicielami wsi byli von Marschall, von Waldau, a w 1740 r. staje się własnością książąt oleśnickich. Po śmierci ostatniego z Brunszwików zostaje włączona do korony pruskiej. Wtedy już istniał podział wsi na trzy części - Nowa, Dolna i Górna Smolna.


Mapa wsi z 1937 r. Kliknij aby powiększyć


Litografia z 1899 r. z elementami zabudowy Smolnej. Źródło Adam Fedorowicz


Litografia z 1903 r. Źródło Allegro.pl

W XIX w. wybudowano szkołę ewangelicką (1834 r.), działała olejarnia, młyn wodny, wiatrak, browar, a swoje warsztaty miało kilku rzemieślników. Zabudowę miejscowości tworzyły 192 domy, zasiedlone przez 1317 mieszkańców (więcej w [1]).

Inne widokówki pokazujące Smolną w okresie międzywojennym (ze zbioru J. Wojtasiaka, Berusa, ebay.de i allegro.pl)

Zauważalnym zabytkiem Smolnej jest mur wybudowany z kamienia narzutowego, okalający kościół z przykościelnym cmentarzem. Historycy oceniają czas jego wybudowania na XV-XVI w.


Kościół w Smolnej otoczony czerwonym murem. 1774 r. Wg F.B. Wernera Własność BUW


Mur z bramą ceglaną - główną.

Mur z zewnątrz wzmocniony szkarpami ceglanymi
Ceglana bramka boczna

Drugim, bardziej widocznym zabytkiem jest kościól parafialny, wzmiankowany w 1286 r. W 1538 r. przejęty przez protestantów i odnawiany w XVI i XVII w. W 1852 spalony i odbudowany dwa lata później z wykorzystaniem starej wieży z XV - XVI w., której najwyższa kondygnacja została wówczas nadbudowana. Wyposażenie kościoła zostało opisane w [2]. Patronem kościoła przy końcu XIX w. był następca tronu Cesarstwa Niemieckiego.

   

O mieszkańcach Smolnej (i dwóch innych miejscowości) poświęcających swoje życie za cesarza i ojczyznę w I Wojnie Światowej, przypominał poniższy pomnik.

Ogólny widok pomnika w trakcie jego otwarcia
Inskrypcja wymieniająca także inne wsie, które współfinansowały pomnik

Pomnik ten po II wojnie zmienił przeznaczenie i utracił typowy jego element - krzyż żelazny. Obecnie poświęcony jest poległym w II Wojnie Światowej.

W Smolnej znajdują się również stanowiska archeologiczne - osada średniowieczna

Więcej o kościele w Smolnej

Więcej o mieszkańcach (j. niemiecki)

Literatura:

  1. Bińkowski M. K., Smolna, [w:] Między Widawą, a Dobrą. Oleśnica 2011 r.
  2. Katalog zabytków sztuki w Polsce. Oleśnica, Bierutów i okolice. PAN. Warszawa 1983

Od autora • Lokacja miastaOleśnica piastowskaOleśnica PodiebradówOleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r.Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstwDrukarnie NumizmatyKsiążęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla OleśnicyArtyści oleśniccy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje • BibliografiaLinkiZauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA BEZ PRZEWODNIKA....
NOWOŚCI