Karol Fryderyk Wirtemberg - kawalerem orderu Orła Białego

Karol Fryderyk ur. w 1690 r. przyjął księstwo oleśnickie po zmarłym w 1704 r. ojcu Chrystianie Urlyku dopiero w 1707 r., tj. po osiągnięciu pełnoletności. Dwa lata później żeni się Sybillą Karoliną córką Fryderyka Ferdynanda, księcia von Wirtemberg-Weiltingen - ostatniego męskiego potomka tej linii Wirtembergów. Należy przypomnieć, że Sylwiusz Nimrod - prekursor linii oleśnickiej był synem Juliusza Fryderyka - władcy tegoż księstwa. Także on był przodkiem Sybilli Karoliny. Czyli Karol i Sybilla pozostawali w bliskim stopniu pokrewieństwa. Może za tą przyczyną nie doczekali się dzieci?

Po śmierci teścia, Karol Fryderyk uzyskiwałby formalną możliwość ponownego przejęcia bawarskiego Weiltingen. Być może taki pomysł powstał w jego głowie, lub doradców - stąd ów ożenek. Niestety, po śmierci ojca Sybilli Karoliny, prawa do Weiltingen zostały przyznane głównej linii Wirtembergów.

Ale zawiązane ponownie kontakty zaowocowały przyznaniu Karolowi Fryderykowi w 1738 r. funkcji administratora księstwa wirtemberskiego po śmierci teścia i małoletności jego następcy. Administrowanie miało trwać do 1744 r. Już w 1739 książę zleca wybicie monet srebrnych i złotych, z napisem: Karol Fryderyk, książę Wirtembergii, Tec i Oleśnicki ...etc. Podobną monetę złotą wybito także w 1742 r.

Najciekawsza jest moneta srebrna, talarowa, wybita w 1740 r., Na niej widać księcia przepasanego szarfą, do której przypięty jest order Orła Białego (jak napisano w katalogu aukcyjnym). Nie wiemy za jakie zasługi dla Polski, Saksonii lub Króla Augusta III otrzymał książę ten order. Mógł go po prostu kupić u ministra Henryka Brühla. Mógł go również otrzymać na urodzinach (imieninach) Augusta III, który wówczas wręczał ten order swoim wybranym gościom. Wreszcie mógł go dostać podczas gościny króla w Szczodrem. Z daty wybicia talara wynika, że książę uzyskał order ok. 1739 roku. Być może, że uda się natrafić na spis kawalerów tego orderu z XVIII w. i poznamy szczegóły. Najprawdopodobniej także na rewersach innych monet Karola Fryderyka order był zawieszony na łańcuchu i dekorował herb umieszczony na tle płaszcza, który także był atrybutem orderu.

Na monecie talarowej książę Karol Fryderyk z widocznym orderem Orła Białego. Skan monety dostarczył mi Piotr Kalinowski. Dziękuję.	Tak w powiększeniu mógłby wyglądać order pokazany na monecie z lewej

Postać orderu nadawanego w XVIII w.

Order został ustanowiony 1. 11. 1705 r. przez króla Polski i elektora Saksonii Augusta II Mocnego. Tak nosił order August II oraz August III

Na krzyżu ośmioramiennym z promieniami, czerwono emaliowanym, z kończeniami i brylantami umieszczono białego orła. Rewers odznaki ozdobił monogram AR (Augustus Rex). Na gwieździe orderowej noszonej na lewej piersi widniała dewiza: "Pro Fide Rege et Lege" ( Za wiarę, prawo i króla ). Krzyż był zawieszony na błękitnej wstędze (przykład. Wzór orderu z 1713 r.). Przepasała ona kawalera orderu z lewego ramienia na prawy bok.

Książę Karol Fryderyk po zakończeniu administrowania księstwem Wirtembergii, ustępuje z księstwa oleśnickiego. Jako powód podaje względy zdrowotne. Umiera w 1761 r. w Oleśnicy. Jego żona zmarła w 1735 r. w Szczodrem. Oboje spoczywają w krypcie Wirtembergów w Oleśnicy. Ona w pięknym okazałym sarkofagu wykonanym z cyny, on w prawie zwykłej trumnie drewnianej.

Niekiedy sądzę, że wpis w katalogu aukcyjnym o Orderze Orła Białego mógł być mylny i być może chodziło o Order Czarnego Orła?
Ale napisano w Katalogu Krunkera: Karl Friedrich von Württemberg-Oels als Administrator und Vormund von Karl Eugen, 1738-1744.

Reichstaler 1740, Stuttgart. Ausbeute der Grube St. Christophstal. Geharnischtes Brustbild r. mit umgelegtem Hermelin und mit Kreuz des polnischen weißen Adlerordens am Band, am Armabschnitt die Signatur I T (Jonas Thiébaud, Stempelschneider in Stuttgart 1734-1740)//St. Christophorus mit dem Christuskind auf der Schulter schreitet durch den Forbach, im Vordergrund l. gekröntes, vierfeldiges Wappen mit dem württembergischen Mittelschild zwischen zwei Füllhörnern, r. Bergwerksanlagen; im Hintergrund r. Freudenstadt. Dav. 2855; Klein/Raff 240 a; Müseler 77/6. R Kabinettstück. Prachtvolle Patina, Stempelglanz

Literatura
Mrozowicz W., Wiszewski M. Oleśnica od czasów najdawniejszych po współczesność. Atut Wrocław 2006
Ilustracje orderu z Wikipedii
Ordery i odznaczenia polskie