Krypta rodu Kospoth`ów w Brzezince

Otrzymałem informację od Małgorzaty Marcinkowskiej - studentki i mieszkanki Miodar, że może pomóc w wejściu do Krypty Kospoth`ów (dziękuję !). Wybraliśmy się do Brzezinki wspólnie z Zbigniewem Podurgielem - fotografikiem. Podczas wejścia do krypty towarzyszył nam Mirosław Kościarz, który pamiętał zachodzące w niej zmiany i opowiadał o tym (dziękuję !).

Krypta mieści się pod wschodnią częścią kościoła pw. Wniebowstąpienia Matki Boskiej, którą pokazano na zdjęciu. Obok widoczne są drzwi prowadzące do krypty.

Kościół na planie czwórliścia, erygowano 8 listopada 1742 roku na miejscu poprzedniego. Budowa jego trwała 5 lat. Nie wiadomo, czy w starym kościele istniała krypta i została zachowana podczas budowy nowego kościoła. Informacja ta jest ważna dla historii krypty. Przypomnę, że historia Brzezinki była mocno związana z Joachimem Wacławem i Karolem Krystianem von Kospoth (11.4.1667 - 22.2.1729). Oni po zakupie Brzezinki ok. 1721 r. rozpoczęli w 1725 r. budowę pałacu. Nie skończyli budowy, bowiem zmarli w 1728-29 r. Nie wiadomo gdzie zostali pochowani - czy jeszcze w starym kościele, czy w innym. Po nich w 1729 r. dziedziczy Brzezinkę ich siostrzenica Anna Sophie Christine z domu hrabina von Erbach-Breuberg żona hrabiego von Maltzana, właściciela Milicza. W 1737 r. rozpoczyna budowę kościoła na podstawie rzutu starego kościoła, który już w 1731 r. groził zawaleniem. Po śmierci męża, wychodzi ponownie w 1743 r. za hr. Baltazara von Promnitz-Pless z Iławy, a po jego śmierci, w 1759 r. za hr. Fredricha Augusta von Kospoth. I w tym roku umiera. Te informacje stanowią podstawę do zrozumienia dalszego opisu.

Czyli kościół i kryptę wybudowała Anna Zofia, ale jakoby z fundacji Karola Krystiana von Kospoth. Do tej krypty powinny być przeniesione trumny obu braci (gdzie wcześniej spoczywali?). Do niej mógł też trafić jej pierwszy mąż (może został pochowany w rodowym majątku) i drugi. W końcu powinna trafić do krypty Anna Zofia w 1759 r. Następnie mogli być w niej chowani kolejni Kospoth`owie (prekursor oleśnickiej linii rodu - Justus został pochowany w 1691 r. w Posadowicach). Pan Mirosław Kościarz twiedził, że po wojnie krypta była cała zapełniona trumnami. Potem gdzieś one znikały. Ostatni pochówek (starszy mężczyzna z długą brodą) został jakoby przewieziony w latach 70-ych do Poznania, gdzie został spopielony, a prochy wysłane do Niemiec.

Ostatnią pamiątka po zmarłych pozostał sarkofag i drewniana pusta trumna.

Na powyższym planie kościoła pokazano czerwonym kolorem przybliżone miejsce rozmieszczenia krypty. Niestety, ze względu na pośpiech nie wykonaliśmy pomiarów pomieszczenia krypty - stąd to przybliżenie. Czerwony prostokąt pokazuje miejsce usytuowania dalej opisywanego sarkofagu

Po wejściu do krypty zauważa się kamienny sarkofag, pokazany niżej. W nim mieściła się trumna (może dwie) ze zmarłym (mi). Sądzić należy, że w sarkofagu pochowano funadatora krypty lub pierwszego członka rodu. Sarkofag jest bogato rzeźbiony, wsparty na czterech lwach i przykryty był wiekiem, także rzeźbionym. Być może, że na wieku stały dwa putta. Pomieszczenie krypty jest zaniedbane, nieremontowane. Odnowienie jego przekracza możliwości finansowe parafii. Wszystkie poniższe zdjęcia są autorstwa Zbigniewa Podurgiela. Niektóre zdjęcia (wykonane w ciemnym pomieszczeniu) musiałem rozjaśniać, dla lepszego odczytania szczegółów, co może negatywnie wpływać na zachowanie kolorystyki obiektu.

Wyżej pokazano sarkofag wsparty na lwach, stojący centralnie w krypcie. Z lewej widać uszkodzone wieko sarkofagu, wsparte o niego. Na deskach, położonych na sarkofag, postawiono putto.


Widok na sarkofag z prawej strony. Widoczne rozmieszczenie lwów, putto i napis inskrypcyjny. W głębi, z prawej widoczne jest okno długiej wnęki, umożliwiającej rozmieszczenie kilku trumien. Z lewej widoczne jest okno małej wnęki.
Widok z lewej. Widoczne wieko sarkofagu stojące bokiem na podłodze i oparte o sarkofag. Tym samym przesłania inskrypcję na jego boku. Za lwem widoczne jest wejście do symetrycznej długiej wnęki. Stoi tam obecnie długa i wysoka, otwarta trumna, zapewne z XVIII-XIX wieku.

Zadziwiające jest rozmieszczenie sarkofagu względem pokazanej ściany. Lwy prawie dotykają nosami ściany. Wskazuje to, że sarkofag nie był projektowany pod tę kryptę, może był przesuwany, a może krypta była przebudowana? Może ze względów finansowych nie została do końca wybudowana (może miała zajmować całe piwnice kościoła?).

NIżej pokazano napisy inskrypcyjne. Ten z prawej strony sarkofagu jest dobrze widoczny i czytelny. Wykonanie zdjęcia inskrypcji z lewej strony sarkofagu wymagało odchylenia wieka, ale i tak było to utrudnione. Stąd kłopoty w odczytaniu tekstu inskrypcji ze zdjęcia.

Napis z prawej strony sarkofagu:
HOC MONUM: ILLUSTRIS: DNA: ANN: SOPHIA/
CHRIST:COM: INP: ERBACENS: AC BREVBERG NATA ET/
ILLUSTRIS: DONO: COMITIAa PROMITZ NUPTA/
AUUN CULI MASNI HERES: EXSTRUCTA MAGNIS SUMTIBUS/
ARCEET TEMPLO QUE INSTITUERAT MEMORIAEEIUS/
PERPET: PIA MANO POS:M.DCCXLI (1741).
Napis z lewej strony sarkofagu:
CIN...BUS ILLUS.. SS: CAROLI CHRISTIANI/
COMITIS DE KOSPOTH HUIUS VICI NITIDIS SIMAE/
ARCI FUNDA MENTA POS ET MULTOR: ALIORUM/
PRAECLARE GESTIS DXXII (może DXX) (U)FEB: AO: MDCLXVII (1667) NATI ACMULLTIS/ FEBAO MDCCXXIX (1729)/
MORTUI DICAT.

Z mojej nieznajomości łaciny wynika, że powyższa lewa inskrypcja dotyczy Anny Zofii Krystyny z domu Erbach-Breuberg, wspomina się Maltzana i w końcu pojawia się data 1741. Trzeba oczekiwać, że wejdzie na stronę znawca łaciny i pomoże przetłumaczyć. Data 1741 będzie nową w historii Brzezinki.

Powyższa prawa inskrypcja dotyczy Karola Krystiana de Kospoth. Pierwsza z dat dotyczy daty urodzin (1667). Ostatnia - 1729 - data jego śmierci. Żył 62 lata. W inskrypcji występuje liczba 72 lub 70.

Nie wiadomo, czy poniższe putta były związane z sarkofagiem, kryptą, lub innymi trumnami.

Putto trzymające kartusz z herbem. Oderwana ręka leży oddzielnie.
Putto leżące w sarkofagu, trzymające w ręku czaszkę i mające osłoniętą część twarzy chustą. Ma utrącone obie nogi. Obok leżą inne części sarkofagu.

Napis inskrypcyjny na frontowej ścianie sarkofagu jest trudny do odczytania. Pod nim znajdowały się dwa herby.
Z lewej widoczny jest ślad herbu, prawdopodobnie hrabiowski Kospoth`ów. Z prawej mógł być zapewne
Herb von Maltzan i von Erbach
Herb z kartusza trzymanego przez putto. Widoczny jest hrabiowski herb Kospoth`ów. Pod spodem nierozpoznany napis (?) i data MDCCXI (1711) - czyli data uzyskania tytułu hrabiowskiego przez obu braci.


Herb hrabiowski Kospoth`ów uzyskany w 1711 r. Z hebarza L. Drosta
Ten sam herb hrabiowski w kamieniu

Rzeźby lwów podtrzymujących sarkofag.

Wnioski:

Zbieżne: Pałac w Brzezince

Do uzp.

Anna Sophia 1X 1724 Joachim Wilhelm count Maltzahn 1661-1718 2X 1737 Balthasar Friedrich count of Promnitz-Pless 1711-1744 3X 1751 Friedrich August count of Kospoth 1717-1782

Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kosciół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia LinkiZauwazyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli
Szukam sponsora do wydania ksiażki o zamku oleśnickim
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI