Patena z kościoła w Zbytowej

Rozwój wsi Zbytowa (Vielguth) wiążę się z objęciem rządów w części bierutowskiej księstwa oleśnickiego przez Henryka Wacława Podiebrada. On to bowiem buduje w 1618-1619 roku mały dworek w Zbytowej, który w okresie poźniejszym był często wzmiankowany w historii księstwa (także w okresie wirtemberskim). Za jego staraniem został także wybudowany i konsekrowany w 1629 r. kościół w tej miejscowości (widok obecny, po wielokrotnych przebudowach), w którym książe niezadługo brał cichy ślub ze swoją drugą żoną. Zazwyczaj w przypadku budowy - część wyposażenia kościoła fundują mieszkańcy, dworzanie, właściciele sąsiednich majątków i inni, chcący wejść w łaski księcia.

Jednym z elementów często fundowanym były naczynia liturgiczne - kielichy mszalne i pateny.

Patena (naczynie liturgicznej w kształcie talerzyka przeznaczone dla konsekrowanej hostii)
z grawerowanym napisem fundacyjnym i herbem fundatora.

Powyżej pokazano zdjęcie pateny (kielichowej?) ofiarowanej kościołowi z Zbytowej z okazji jego konsekracji. Zdjęcie i informację o niej przysłał Wojtek Mencel z Jeleniej Góry (dziękuję !), który z wykształcenia jest elektronikiem, a zajmuje się złotnictwem śląskim.

Wg informacji W. Mencela, patena ma średnicę 13,35 cm i masę 44,1 g. Inskrypcja w napisie otokowym brzmi:

Herb z pateny. Powiększ,aby zobaczyć szczegóły

"DEISEN.PATEN.VND.KELCH.HAT.HERR.G.G.FVRSTLICHER.M.R.V.K/G.B.R.D.ZVR.NEVERBAVTEN.KIRCH.Z.VILGVT. Z.H.DREIFALTIGKEIT.GN.D.17.SEPT.W.D.MONTAG.VOR.MATTHEIS.D.1629.IARS

ZVTESTIRVNG.SEINER.DEVOTION.DEDICIRT.OFERIRT.VND.VER. EHRT.DESSEN.GOT.EIN.REICHER.BELOHNER.SEIN.WOLTE."

Z napisu wynika, że patena wraz z kielichem została podarowana przez duchownego w imieniu fundatorki (Rudolphina Maria von Kampen (?) z domu v. D) do nowo wybudowanego kościoła w Vielguth z powodu dewocji do Boga i Św. Trójcy w dniu 17 września w poniedziałek Św. Macieja 1629 roku. W części płaskiej umieszczono herb rodowy fundatorki (v. D), którego powiększenie pokazano z prawej. Patena została wykonana we Wrocławiu lub Oleśnicy. Jeszcze w 1809 r. znajdowała się w kościele w Vielguth. Obecnie jest w posiadaniu osoby prywatnej we Wrocławiu

Pokazany na patenie herb, nie jest wzmiankowany w herbarzu J. Siebmachera i innych. Na razie nic nie wiemy o fundatorce i jakimi relacjami była związana ze Zbytową.

Dalej W. Mencel wyjaśnia, że na patenie nie ma znaków złotniczych. Znajdowały się one na kielichu, który razem z pateną stanowił całość. Na patenie znajduje się jedynie kontrybucja pruska rejencji wrocławskiej (zwolnieniowa), w postaci orła pruskiego o wymiarach 8x6 mm (pokazany z lewej w powiększeniu - rys. W. Mencla). Ten znak jest związany z rozporządzeniem króla pruskiego z 12 lutego 1809 r. nakazującego przymusowe przekazanie mennicy państwowej w Berlinie wszystkich wyrobów ze srebra i złota, w związku z koniecznością zapłacenia Napoleonowi kontrybucji w wysokości 120 mln franków. Od 10 września 1809 r. znakiem tym oznaczano przedmioty kultu religijnego zwolnione z przymusowego wykupu (czyli za które nie trzeba było wnosić opłat).

Opisanie tej pateny stanowi niewielki przyczynek do opisu historii: księstwa oleśnickiego, kościoła w Zbytowej, szlachty śląskiej i złotnictwa śląskiego. Po kilku-kilkunastu miesiącach zakres wiedzy o tej patenie i jej fundatorce najprawdopodobniej ulegnie rozszerzeniu.


Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia Linki Zauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
Szukam sponsora do wydania książki o zamku oleśnickim
CIEKAWOSTKI ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI