Zarys rozwoju poczty w Oleśnicy

Oleśnica leżąca na trasie Warszawa-Wrocław musiała stać się punktem przystankowym dla powstającej współczesnej poczty. Wspomina się o istnieniu trasy pocztowej Warszawa-Drezno już za czasów króla Jana Sobieskiego (układ pomiędzy Polską, Saksonia i Austrią). Wzmiankuje się, że w 1684 r. istnieje w Oleśnicy stacja z jednym poczmistrzem dla karety pocztowej na trasie Wrocław - Warszawa, kursująca dwa razy w tygodniu. Po wstąpieniu na tron polski Augusta II Sasa znaczenie tej trasy wzrasta, powstaje poczta polsko-saska. Największe znaczenie uzyskuje ta trasa po 1706 r., za panowania Króla Polski i Elektora Saskiego Augusta III Mocnego. Oleśnica staje się punktem pocztowym dla linii dyliżansowej Drezno-Warszawa. Do zorganizowania połączeń powołano znanego kartografa Adama Fryderyka Zürnera. Dokonał on pomiaru drogi, wybierał miejscowości na punkty przystankowe, domy na budynki pocztowe oraz wyznaczał miejsca usytuowania słupów milowych, pół i cwierćmilowych (mila wówczas liczyła od 7513 do 9062 metrów) oraz słupów dystansowych. Te ostatnie, stawiano przy wjazdach do miasta, wskazywały one odległości do kolejnych punktów pocztowych [4].


Rysunki słupów [1]

Bezpośrednią przyczyną zainteresowania się historią słupów dystansowych było ich podobieństwo do Pomnika Kombatantów. Sądziłem, że były pomnik Friedensdenkmal 1866 został wykonany ze słupa dystansowego. Był to błędny trop.

W 1735 roku wzmiankuje się oleśnickiego cesarskiego pocztmistrza Johanna Wintera, który przyczynił sie do budowy kościoła katolickiego w Oleśnicy. Czyli istniała w mieście stacja cesarskiej (austriackiej) poczty. Po śmierci Augusta III zaprzestano znakować trasę Drezno-Warszawa takimi słupami. Zachowały sie one głównie na terenie Saksonii. Obecnie są rekonstruowane (przykład z Drezna) i herb Królestwa Polskiego (obok saksońskiego), na nich wiszący, przypomina Niemcom o dawnej wspólnej historii.

Przy końcu XVIII wieku Oleśnica jest już ważnym węzłem komunikacyjnym. Przez miasto biegnie linia dyliżansowa z Wrocławia do Warszawy. Na niej kursują w tygodniu dwa dyliżansy i dwa razy kursuje posłaniec konny. Jeden kurs tygodniowo odbywa się dyliżansem na linii do Kluczborka przez Bierutów i Namysłów. Dwa razy w tygodniu posłaniec pieszy przenosi listy do Twardogóry przez Dobroszyce i do Trzebnicy. Do Międzyborza nie bło połączenia.

Na początku XIX w. każde miasto powiatowe posiadało urząd pocztowy - także i Oleśnica (w 1856 r. nazywana była królewskim urzędem pocztowym w Oleśnicy). Od 15. 11. 1850 r. zaczęto w Prusach wprowadzać znaczki pocztowe, które były kasowane okrągłą pieczęcia z numerem poczty.

Odbitka stempla i datownika z poczty oleśnickiej
z 1850 r.

Początkowo przyjmowano, że urząd miał się mieścić przy wjeździe do miasta. Posiadał on także zajazd dla pasażerów, miejsce na postój dyliżansów i furgonów pocztowych, stajnie i miejsce dla zmiennych koni. Czyli taki budynek i i jego zaplecze zajmowały stosunkowo duży obszar. Jesienią 1862 roku otwarto stację telegraficzną.


Dyliżans pocztowy kursujący na trasie Oleśnica - Bierutów - Namysłow - Kluczbork. Zapewne w tym czasie (1850-68) kursował już codziennie.
Jak widać przewoził także żołnierzy z jednostek stacjonujących w tych miastach. Obok koni stoją w ubiorach służbowych pracownicy pocztowi - woźnice (kobieta i żołnierz siedzący na ich miejscu to tylko pozowanie do zdjęcia). Źródło: OH nr 4/1991

Nic jeszcze nie wiadomo o miejscu usytuowania budynku poczty w XVIII w. Prawdopodobnie była ona w miejscu, gdzie istniała w XIX w. Widać ją na poniższej grafice A. Grogera.


Źródło: http://www.herder-institut.de/bilder_katalog/bilder_haselbach/P%203199%20AUS12.jpg

Budynek poczty widoczny jest na powyższej litografii z 1862 r., jako pierwszy z prawej. Zapewne z tyłu budynku znajdowały się inne pomieszczenia. Już na mapie z 1882 r. budynku tego nie ma. Na jego miejscu znajduje się budynek pokazany niżej (mapa ta była używana najpewniej przez osoby zajmujące się budownictwem urzędów pocztowych - stąd zaznaczone na niej miejsca starej i projektowanej poczty).


Budynek poczty oznaczony niebieską kredką leżał przy ul Matejki 13.
Z tyłu znajdowały się pomieszczenia pomocnicze (stajnie, magazyny itp.).
Z planu Oleśnicy z 1882 roku

Zapewne ten budynek w dobie przewozów kolejowych już nie spełniał swojej roli. Powstała potrzeba wybudowania nowej poczty. Wybrano działkę przy obecnej ul. 3 Maja 51/52. Jednocześnie przewidziano nowe ulice - obecną ul. Sienkiewicza i ul. Pocztową.

Niebieską kredką pokazano zarys działki pod pocztę, a czerwoną - projektowane ulice. Zaznaczenia te wykonano po 1882 roku. Przewidziano rozszerzenie ul. J. KIlińskiego.
Z planu Oleśnicy z 1882 roku
Na wycinku planu z 1899 r. widoczny budynek poczty i działkę zajmowaną przez pocztę, pomiędzy Magazinstrasse (J. KIlińskiego)i Wilhelmstrasse (H. Sienkiewicza). Ujęto dodatkowo budynek i działkę sądu

Jeszcze nie dotarłem do wiarygodnych danych o dacie rozpoczęcia i zakończenia budowy poczty. Być może, że nastąpiło to na przełomie pomiędzy 1893-1896 r. Prawdopodobnie poniższe małe zdjęcie z allegro.pl datowane na 1894 r. jest projektem budynku poczty.


Prawdopodobnie rysunek budynku poczty z dokumentacji projektowej,
noszącej datę 1894 roku. Żródło: ebay.de

Zdjęcia (rysunki) poczty pojawiły się dopiero w 1898 r. wraz z pojawieniem się widokówek.


Bajkowy budynek poczty.
Podczas remontu po 1972 r. pokazane ornamenty zostały skute.
Ze zbioru widokówek Damiana Stopczyńskiego


Widok budynku poczty oleśnickiej i ogrodu ze zdjęć satelitarnych

Zbieżne
Historia funkcjonowania poczty oleśnickiej w latach 1945 -1988 r.

Literatura

  1. http://www.familienarchiv-papsdorf.de/pdf-dateien/meilensteine.pdf
  2. http://kontakty.listonosz.net/historia-poczty-polskiej/
  3. Borcz Z. Polskie poczty. Ossolineum.1992
  4. http://www.zinfo.pl/artykuly/667
  5. http://mitglied.lycos.de/Postmeilensaeulen/saeulenarten.html
  6. http://www.familienarchiv-papsdorf.de/pdf-dateien/meilensteine.pdf
  7. http://www.infobitte.de/free/lex/wpdeLex0/online/d/di/Distanzsaeule.htm

Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy Autorzy Rysowali Oleśnicę
Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels
Wydawnictwa oleśnickie Recenzje Bibliografia Linki Zauważyli nas Interpelacje radnych
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Odeszli Opisy wybranych miejscowości
Szukam sponsora do wydania książki o zamku oleśnickim

CIEKAWOSTKI
ZWIEDZANIE MIASTA Z LAPTOPEM, TABLETEM ....
NOWOŚCI