Zagadki przeróbek budynku Ratusza oleśnickiego lub datowania widokówek

Po wielkim pożarze z 1823 roku, budynek Ratusza został odbudowany w 1826 r., w postaci klasycystycznej. Wcześniej istniejące odrębne budynki zostały połączone w całość tylko frontową ścianą. Na wycinku z rysunku A. Groegera z ok. 1860 r. będącego w zbiorach Instytutu Herdera w Marburgu widać, jeszcze prawie nieskażoną przebudowami tę ścianę frontową.

Źródło

W niej widoczne są trzy otwory bramne (z tego dwa w ryzalitach): lewe do właściwego "starego" budynku ratusza, środkowe - do skrzydła południowego, prawe drzwi prowadziły na podwórze budynków przylegających do ratusza oraz do posterunku policji i Odwachu. Widoczne są także dwa zaślepione wejścia. Już w tym czasie właściciel sklepu zdołał uzyskać zgodę na powiększenie małego okna - na większe - wystawowe i tym samym została skażona nienaganna architektonicznie sylwetka ściany frontowej Ratusza. Przed wejściem prawym widoczny jest posterunek wojskowy.

W 1892 r. oba budynki zostały połączone wspólną klatką schodową i wówczas tracą na znaczeniu dawne wejścia i komunikacje wewnętrzne. Zaczyna następować przebudowa parteru. Jego prawa część (czyli budynek nr 15) zaczyna przekształcać się w sklepy.


Zdjęcie zabezpieczyłem napisem, ze względu na nasilające się kradzieże ilustracji z tej strony

Powyższe zdjęcie pochodzi z dyplomu z 1896 r. (Stanowi własność A. F.). Nie jest ono oryginalne, gdyż maszty na dachu pojawiły się ok. 1900 r. Zapewne na dyplomie było czarno-białe zdjęcie, które później zamieniono na kolorowe,

Na powyższym zdjęciu widoczne są modernizacje (w stosunku do sytuacji z 1860 r.) - kształt obramienia drzwi został uproszczony na prostokątny, drzwi z prawej strony usunięto i w to miejsce umieszczono witrynę sklepu lub warsztatu. Może i drzwi środkowe także zamieniono na witrynę. Dwa okna, z prawej strony ściany frontowej (I i II piętro), zaślepiono. Na dachu umieszczono dwa maszty (a te chyba pojawiły się po 1900 r.), a na ścianie północnej jeden maszt. Nad sklepami nie ma jeszcze szyldów, ani reklam. Na dachu nie ma masztów do podłączenia przewodów elektrycznych (wewnątrz stosowano oświetlenie gazowe).


Widokówka ze zbioru J. K. z datą wysłania 1903 r. Chyba najstarsze zdjęcie ratusza!

Widokówka powyższa, mogąca pochodzić sprzed 1903 r., zmienia całkowicie pogląd o rozbudowie Ratusza i może też sugerować, że to zdjęcie wykonano przed 1896 roku, a może nawet przed 1892 r. Być może, że jest to najstarsze zdjęcie ratusza? W trójkątnych przyczółkach ryzalitów fasady ratusza znajdują się: kamienny (zapewne) herb cesarstwa (z lewej) i chyba herb Oleśnicy (z prawej). Nie ma masztów na dachu i dojścia do nich w postaci okienek dachowych. Nie widać środkowego wejścia do Ratusza. Na nim pojawia się na ścianie północnej jakieś wejście i szyld nad nim. Przed wejściem stoją dwie dorożki - czy to jest wejście do jakiejś restauracji, na podobieństwo tej, która tam była w XVI wieku?


Dodano 17.03.2013 r.
Okazało się, że to było wejście do Sądu Krajowego (Landgericht, II instancja, miał obsługiwać teren liczący 250 tys. ludzi)). Nie wiem kiedy ten sąd powołano, ale na planie miasta z 1882 r., na budynku ratusza ta nazwa figuruje. Sądzić można, że wejście do tak ważnej instytucji musiało odbywać się z zewnątrz budynku Ratusza. Takie wejście w tym czasie było tylko z pokazanej strony. Sąd Krajowy istniał w Ratuszu tylko do 1897 r. bo wówczas już powstał budynek sądu obwodowego i krajowego. Zatem pokazane wejście zamurowano. Nie wiem jaka była dalsza historia tych pomieszczeń. Obecnie jest tam, jak wiadomo, siedziba banku.



Widokówka ze zbioru A. F. wysłana w 1908 r. Na dachu widać maszt doprowadzenia energii elektrycznej.
Wiadomo, że energia elektryczna pojawiła się w Oleśnicy w 1911 r. Czy to znaczy, że do Ratusza doprowadzono ją kilka lat wcześniej?
A może to omyłka w odczytaniu daty na znaczku?

Na powyższej widokówce sprzed 1908 r., obok szerokich drzwi lewych (wiodących do pomieszczeń magistratu) znajduje się płyta koloru białego z napisem Magistrat Oleśnicy i herbem miasta. Ponownie widać środkowe drzwi. Pierwsza witryna z lewej (okno wystawowe) należy do szewca (Adolf Nicke). Wejście do warsztatu odbywa się poprzez środkowe drzwi Ratusza. Max Kiefel miał większe pieniądze i załatwił sobie przekucie okna na drzwi do sklepu.

Na powyższym wycinku widokówki z 1910 r. jedyną zmianą jest wykonanie, w wymiarze witryny szewca, małych wejściowych drzwi (i dużego szyldu). Klienci szewca już nie musieli wchodzić przez Ratusz. S. Ritter - właściciel sklepu z modnymi dodatkami dla kobiet, wywiesił na ścianie zewnętrznej gablotę reklamową. Był on jednocześnie właścicielem tego budynku (nr 15 i 14).

Następne widokówki ze zdjęciami Ratusza sprzed 1927 r., nie pokazują większych zmian ściany frontowej. Około 1930 r. znika sklep A. Nicke i Maxa Kiefela, potem witryna S. Ritter (jego sklep znajduje się dalej od południowej strony Ratusza. Widać to na poniższych zdjęciach). Być może, że usunięcie sklepów było spowodowane zwiększeniem ilości urzędników lub chęcią zwiększenia "dostojeństwa urzędu".

Ok. 1930 r. od strony frontowej została jeszcze witryna S. Ritter (fot. z allegro.pl)
Lata trzydzieste - na stronie frontowej nie widać żadnych witryn sklepowych (fot. z allegro.pl)
Jeszcze w okresie II WŚ wysyłano z Oleśnicy (poczta polowa) widokówki przedstawiające ratusz z ok. 1930 r., czyli z istniejącą witryną S. Ritter.

Wniosek:

Od autora Lokacja miasta Oleśnica piastowska Oleśnica Podiebradów Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów
Oleśnica po 1885 r. Zamek oleśnicki Kościół zamkowy Pomniki Inne zabytki
Fortyfikacje Herb Oleśnicy Herby księstw Drukarnie Numizmaty Ciekawostki (ponad 400 tematów)
Książęce krypty
Kary - pręgierz i szubienica Wojsko w Oleśnicy Walki w 1945 roku
Renowacje zabytków
Biografie znanych osób Zasłużeni dla Oleśnicy Artyści oleśniccy
Autorzy
Rysowali Oleśnicę Fotograficy Wspomnienia osadników Mapy
Co pod ziemią? Landsmannschaft Oels Wydawnictwa oleśnickie Recenzje
Bibliografia Linki Podziękowania Księga gości Dopisz się do księgi Zauważyli nas
Alte Postkarten - widokówki Fotografie miastaRysunki Interpelacje radnych Odeszli
Nowości
Szukam sponsora do wydania książki o zamku oleśnickim