Pamiątkowy Kamień Strzelców Oleśnickich

Pamiątkowy Kamień Strzelców Oleśnickich (Der Jägerstein in Oels) był poświęcony poległym niemieckim żołnierzom z 6 Batalionu Strzelców (jegrów) i stuleciu tej jednostki. Pomnik strzelców został odsłonięty 27 VIII 1908 r. Działo się to w trakcie obchodów 100-lecia 2 Śląskiego batalionu strzelców nr 6 (2. Schlesischer Jägerbataillon nr 6) w dniach 26-27 VIII 1908 r. Na pomniku umieszczone były daty 1808-1908, a na tablicy z brązu napis: "Den gefallenen Helden die alten 6. Jäger" ("Poległym bohaterom dawnego 6. batalionu strzelców"). Pieniądze na pomnik zbierali weterani pod kierunkiem emerytowanego kapitana Euena. Autorem pomnika był znany niemiecki rzeźbiarz Arnold Künne z Berlina [1]. Pomnik początkowo stał na poligonie w Gęsiej Górce (zdjęcie poniżej).

Zdjęcie to stanowiące element tabla pamiątkowego żołnierzy 6 Batalionu Strzelców odchodzących do rezerwy w 1908 r. otrzymałem od Marka Górnickiego. Jest to najstarsze zdjęcie Pamiątkowego Kamienia Strzelców znajdującego się jeszcze na Gęsiej Górce.   Honorowa eskorta następcy tronu Fryderyka Wilhelma lub jego ojca - cesarza, stojąca z tyłu oraz mur i duże drzewa pochodzą z innego zdjęcia - są elementem fotomontażu. Na pierwszym planie widoczny jest pomnik, a z lewej i prawej jego dolnej części - zauważa się prawdziwe otoczenie pomnika. Pomnik więc stał na wzgórzu. Jak wynika z analizy późniejszych zdjęć pomnika - kamienie i niskie ogrodzenie także przeniesiono w jego nowe miejsce lokacji w Oleśnicy.

Kiedy poligon i jednostka zostały zlikwidowane (1920 r.) staraniem Stowarzyszenia Byłych Strzelców pomnik przeniesiono w nowe miejsce 8.10. 1921 r. Dodatkowo umieszczono pod Krzyżem Zelaznym nową datę 1920, a poniżej kamienia dodatkową tablicę Den // Treuesten // der Treuen // 1914-1918 // (najwierniejszym z wiernych 1914-1918) [1]. Jak wynika z najnowszej monografii Oleśnicy - w trakcie I Wojny Światowej poległo z tej jednostki 118 oficerów, 254 podoficerów i 2050 żołnierzy. Czyli jednostka w trakcie walk prawie trzy-czterokrotnie wymieniła swój stan ilościowy. Świadczy to o tragicznym losie żołnierzy.

Po "przenosinach" pomnik rozmieszczono na skwerku, przy kasynie oficerskim tego batalionu (do niedawna budynek przedszkola), obok obecnej ul. Spacerowej. W 1945 r. niektóre elementy pomnika zostały zniszczone. Wymiary kamienia

Stan z 1928 r. Z tyłu budynek koszarowy	Stan z 1936 r. Widokówka przekazana przez Jacka Kamińskiego. Dziękuję ! Widoczny poszukiwany napis na pomniku - "Den Treuesten der Treuen 1914-1918"

Poniżej pokazano stan pomnika w latach powojennych. Orzeł został zdjęty, napisy i tablica usunięte. Ze zdjęcia widać, ze kamień stał na ceglanej podmurówce.

fot. Edward Niczypor

W latach 60-tych kamień został wykorzystany jako pomnik poświęconego funkcjonariuszom Milicji Obywatelskiej (zdjęcia poniżej). Treść napisu - "Ku czci poległym na terenie powiatu Oleśnica w walce o utrwalenie władzy robotniczej. W dziesiątą rocznicę powstania Polskiej Partii Robotniczej; Bednarek Franciszek, Szwabiński Henryk, Buchta Marian, Korecki Józef, Guć Marian".

	fot. Edward Niczypor

Po 1989 r. tablica z pomnika została zerwana i pomnik ponownie przyjął zaniedbaną postać, jaką miał w latach powojennych. Ostatecznie 19 kwietnia 1994 r. pomnik został zlikwidowany. Na poniższych zdjęciach widać jak koparka rozbija podstawę pomnika. Kamień już leży na ziemi, pod drzewem. Jak to zwykle bywa, każda nowa władza likwiduje niewłaściwe pomniki bez rozgłosu. Dlatego E. Niczypor nie mógł zrobić zdjęć z pierwszego dnia rozbiórki. Jak wynika ze zdjęć, teren obok pomnika był wyłożony płytami chodnikowymi. Je także usunięto.

	fot. Edward Niczypor
Powyższe zdjęcia autorstwa Edwarda Niczypora stanowią własność DDŻS PiMBP.

Kamień (cokół) w dalszym ciągu leży obok miejsca, gdzie uprzednio stał. Szkoda, że milicjantów poległych w 1946 r. z rąk zwykłych bandytów włączono dawniej (i obecnie także) w walkę polityczną.

Po pomniku pozostał tylko przewrócony kamień. Może ktoś z rodziny milicjantów powiesił nad nim minikapliczkę?

Inny widok przewróconego cokołu wskazujący na jego rozmieszczenie przy byłym kasynie oficerskim. Na cokole widoczne otwory do mocowania orła

Literatura:
1. Dziedzic M. Pomniki publiczne w Oleśnicy do 1945 r. Kwartalnik Powiatu Oleśnickiego s. 30-45. nr 2. 2006