Już wiadomo jak wyglądał pałacyk w Zbytowej
08.12.2009 r.
uzupełniono 14.12.2010 r.

Znajomość historii Podiebradów i numizmatów oleśnickich stała się kanwą do napisania o miłości i problemach z uzyskaniem męskiego potomka przez księcia oleśnickiego na Bierutowie - Henryka Wacława. Po śmierci Karola II - jego ojca - obejmuje w 1618 r. część bierutowską księstwa. Rozpoczął wówczas rozbudowę zamku w Bierutowie oraz budowę pałacyku, dworku w Zbytowej (Vielguet [1629], Vilgut [1691], Villgutt [1707], Vielgut, Vielguth), który późnie rozrósł sie i przypominał mały obronny zamek. Stał się on ulubioną zaciszną siedzibą księcia. W nim Henryk Wacław umiera w 1639 r. Prawie 20 lat później umiera w nim Jego miłość i nadzieja na urodzenie męskiego potomka - księżna Anna Urszula.

Za czasów Wirtembergów, ponownie następuje podział księstwa i część bierutowską w 1673 r. obejmuje Chrystian Urlyk I. Wtedy kolejny raz pałacyk w Zbytowej wkracza do historii. Dalszy okres panowania Chrystiana Urlyka jest opisany medalami, m. in. urodzeń synów. Jeden z nich poświęcono urodzinom Chrystiana Urlyka II. Z genealogii oleśnickich Wirtembergów wiadomo, że nastąpiło to w 1691 roku w Zbytowej. Jan Neidhardt, twórca medali Wirtembergów, niekiedy pokazywał panoramy miast i dlatego szukałem związku medalu z miejscowością. Po powiększeniu skanu medalu poświęconego urodzeniu Chrystiana Urlyka II, pojawił się napis "IN Castro VILGUT Ao. 1691. D. 27. Ian." Czyli "W zamku VILGUT ..." Może to wskazywać, że pokazana na medalu budowla może być pałacykim w Zbytowej (treść napisów umieściłem przy opisie medali oleśnickich).

	Revers: Park zamkowy z drzewami cedrowymi. Dalej widoczny kanał (rzeka, fosa).
Awers: Zamek w Zbytowej (medal z katalogu P. Kalinowskiego).

Na medalu widać dwie budowle połączone krytym łącznikiem. Lewy z nich, mniejszy, został wybudowany wraz z fosą w 1617-1618 r. (czyli za czasów Henryka Wacława Podiebrada). Większy dwupiętrowy, z czteroma narożnymi wieżyczkami został wybudowany wraz z krytym łącznikiem w 1628 r. Stał się on najpewniej budynkiem książęcym i całość zaczęła przypominać mały zamek. Wtedy to 4-7 listopada 1628 r. dokonano jego poświęcenia. Muzyk książęcy Matthäus Appelles von Löwenstern skomponował na tę okazję utwór muzyczny pt. Pan Bóg Izraela (Herr Got Israel). Nie wiadomo kiedy zbudowano park zamkowy pokazany wyżej i jakoby ogród zoologiczny. Całość znajdowała się na stosunkowo wysokim brzegu rzeki, może fosy? Pokazane ogrodzenie (ostrokoły?) z bramą, może wskazywać na fosę. Prawdopodobnie istniał przy bramie jakiś mostek, może zwodzony? Niewykluczone, że zamek razem z parkiem był otoczony odnogami rzeki Widawy? Na brzegu widać imitacje wieżyczek obronnych. Obok zamku (z tyłu?) znajdował się park zamkowy z drzewami cedrowymi. Na awersie medalu pokazano alegorię podtrzymywania życia (co jest zrozumiałe, ze względu na urodzenie dziecka) - wyłaniająca się z chmur ręka opatrzności boskiej trzyma naczynie, z którego leje się strumień życiodajnej wody na korzenie drzewa cedrowego.

Rok później, zapewne w pobliżu pałacyku, został wybudowany kościół. Poświęcono go 2 września 1629 r., nadając wezwanie Św. Trójcy. (ciekawostka z tym związana). O dużym znaczeniu kościoła świadczy osoba pierwszego proboszcza - został nim kapelan księcia i poeta David Behm (ur. 2.4. 1605 Bierutów † 9.2. 1657), a od 1638 r. kapelan księcia Karola Fryderyka w Oleśnicy.

W 1629 r. również w pałacyku zbytowskim, w ciszy i z dala od okropności wojny trzydziestoletniej mieszka, już wówczas wybitny poeta niemiecki, Martin Opitz. Pisze m.in. poemat o nazwie Vielguet (Zbytowa), opisujący urok mieszkania w tej miejscowości i poświęcony księciu Henrykowi Wacławowi. Plotka głosi o jego romansie z żoną księcia. Nie wiadomo czy była to prawda, gdyż księżna Anna Magdalena była już wówczas chora i wkrótce zmarła.

Nie wiadomo, kiedy pałacyk przestał być używany i został rozebrany. Nie pokazuje go F. B. Werner. Nie ma po nim żadnego śladu w opisach Zbytowej (?). Może na współczesnych zdjęciach lotniczych pojawi się ślad po zamku, parku, fosie?

A to jest "zamek" z Vielguth z okresu międzywojnia.
Może został wybudowany na miejscu starego zamku? Widokówka ze zbioru J. K.

Zbieżne:
Patena z kościoła w Zbytowej

Dodano informacje 14.12.2010 z: Mrozowicz W., P. Wiszewski. Kraina nad Widawą. Bierutowskie dzieje od czasów najdawniejszych po współczesność. Bierutów-Wrocław.ATUT 2010 s.79

Od autora • Lokacja miasta • Oleśnica piastowska • Oleśnica Podiebradów • Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów • Oleśnica po 1885 r. • Zamek oleśnicki • Kościół zamkowy • Pomniki • Inne zabytki
Fortyfikacje • Herb Oleśnicy • Herby księstw • Drukarnie • Numizmaty • Ciekawostki (ponad 400 tematów)
Książęce krypty • Kary - pręgierz i szubienica • Wojsko w Oleśnicy • Walki w 1945 roku
Renowacje zabytków • Biografie znanych osób • Zasłużeni dla Oleśnicy • Artyści oleśniccy
Autorzy • Rysowali Oleśnicę • Fotograficy • Wspomnienia osadników • Mapy
Co pod ziemią? • Landsmannschaft Oels • Wydawnictwa oleśnickie • Recenzje
Bibliografia • Linki • Podziękowania • Księga gości • Dopisz się do księgi • Zauważyli nas
Alte Postkarten - widokówki • Fotografie miasta • Rysunki • Interpelacje radnych • Odeszli
Nowości • Szukam sponsora do wydania książki o zamku oleśnickim